Thời gian đọc ước tính: 12 phút
Những điểm chính:
- Custom Formatting (Định dạng tùy chỉnh): Thay đổi cách hiển thị mà không làm thay đổi giá trị gốc của ngày tháng.
- Hàm TEXT: Chuyển đổi giá trị ngày thành chuỗi văn bản để kết hợp với các dữ liệu khác.
- Hàm CHOOSE: Tùy biến tên tháng theo ngôn ngữ hoặc định dạng riêng biệt (Ví dụ: Tháng 1, T1).
- Power Query: Tự động hóa quy trình chuyển đổi cho các tập dữ liệu lớn và phức tạp.
- So sánh hiệu quả: Bảng phân tích ưu nhược điểm giúp bạn chọn phương pháp phù hợp nhất.
Excel cung cấp khả năng lưu trữ và xử lý dữ liệu thời gian vô cùng mạnh mẽ. Tuy nhiên, dữ liệu ngày tháng thô (ví dụ: 22/01/2026) thường khó sử dụng trực tiếp trong các báo cáo tổng hợp theo tháng hoặc biểu đồ phân tích xu hướng. Việc trích xuất tên tháng từ một chuỗi ngày cụ thể là kỹ năng cơ bản nhưng quan trọng đối với bất kỳ chuyên viên phân tích dữ liệu nào.
Bài viết này sẽ hướng dẫn chi tiết các phương pháp để thực hiện tác vụ này, từ các kỹ thuật định dạng đơn giản đến các hàm nâng cao và công cụ xử lý dữ liệu tự động.
Sử Dụng Custom Formatting (Định Dạng Số Tùy Chỉnh)
Đây là phương pháp tối ưu nhất khi bạn chỉ muốn thay đổi phần nhìn (hiển thị) của dữ liệu mà không muốn thay đổi giá trị thực tế bên trong ô tính.
Tại sao nên dùng Custom Formatting?
Excel lưu trữ ngày tháng dưới dạng các con số sê-ri liên tiếp. Khi bạn sử dụng Custom Formatting, giá trị cốt lõi của ô vẫn là một con số đại diện cho ngày tháng đó. Điều này cho phép bạn tiếp tục sử dụng ô này trong các phép tính toán học (như cộng trừ ngày) hoặc sắp xếp thời gian mà không gây ra lỗi định dạng.
Giả sử bạn có một danh sách các ngày như hình dưới đây và bạn muốn hiển thị tên tháng thay vì toàn bộ ngày tháng năm:
Dữ liệu ngày tháng ban đầu trong Excel cần xử lý
Các bước thực hiện chi tiết
-
Chọn vùng dữ liệu: Bôi đen tất cả các ô chứa ngày tháng mà bạn muốn chuyển đổi sang tên tháng.
-
Mở hộp thoại Format Cells:
- Nhấp vào tab Home trên thanh công cụ.
- Trong nhóm Number, nhấp vào biểu tượng mũi tên nhỏ ở góc dưới bên phải.
- Hoặc sử dụng phím tắt Ctrl + 1 (Command + 1 trên Mac).
Nhấp vào tab Home trên thanh công cụ Excel
Mở hộp thoại Format Cells bằng biểu tượng mở rộng -
Thiết lập định dạng:
- Trong thẻ Number, chọn mục Custom ở danh sách bên trái.
- Tại ô Type, nhập mã định dạng:
mmmm. - Bạn sẽ thấy bản xem trước kết quả ngay trong phần Sample.
Chọn mục Custom trong hộp thoại Format Cells
Nhập mã mmmm để hiển thị tên tháng đầy đủ -
Hoàn tất: Nhấn OK.
Kết quả nhận được là các ô dữ liệu chỉ hiển thị tên tháng đầy đủ, nhưng giá trị thực vẫn là ngày tháng năm đầy đủ.
Kết quả hiển thị chỉ tên tháng sau khi định dạng
Các mã định dạng tháng phổ biến
Bạn có thể tùy biến cách hiển thị tên tháng bằng các mã sau:
| Mã (Code) | Mô tả | Ví dụ (Ngày 22/01) |
|---|---|---|
| m | Hiển thị số tháng (1-12). | 1 |
| mm | Hiển thị số tháng có số 0 đằng trước (01-12). | 01 |
| mmm | Hiển thị tên tháng viết tắt (3 ký tự). | Jan (hoặc Thg 1) |
| mmmm | Hiển thị tên tháng đầy đủ. | January (hoặc Tháng 1) |
| mmmmm | Hiển thị ký tự đầu tiên của tháng. | J |
Lưu ý: Kết quả hiển thị (Tiếng Anh hay Tiếng Việt) phụ thuộc vào cài đặt ngôn ngữ (Region Settings) trên hệ điều hành Windows/macOS của bạn.
Mẹo chuyên gia: Nếu bạn muốn hiển thị cả ngày và tháng nhưng bỏ qua năm, hãy dùng mã
dd mmmm.
Sử Dụng Hàm TEXT Để Chuyển Đổi Dữ Liệu
Hàm TEXT cho phép bạn chuyển đổi một giá trị số (bao gồm ngày tháng) thành một chuỗi văn bản với định dạng cụ thể. Khác với Custom Formatting, hàm TEXT thay đổi bản chất dữ liệu từ số sang văn bản (text string).
Khi nào nên dùng hàm TEXT?
Phương pháp này hữu ích khi bạn cần nối tên tháng với một đoạn văn bản khác để tạo thành tiêu đề báo cáo hoặc ghi chú tự động. Ví dụ: “Doanh thu Tháng 1”.
Cú pháp cơ bản
Công thức để lấy tên tháng đầy đủ từ ô A2 là:
=TEXT(A2, "mmmm")
Công thức TEXT để lấy tên tháng từ ô dữ liệu
Kết hợp chuỗi văn bản phức tạp
Điểm mạnh nhất của hàm TEXT là khả năng kết hợp (concatenation) với toán tử &.
Ví dụ: Bạn muốn tạo một chuỗi văn bản hiển thị tên tháng kèm theo Quý của năm tài chính (Ví dụ: “January – Quarter 1”).
Công thức thực hiện:
=TEXT(A2, "mmmm") & " - Quarter " & ROUNDUP(MONTH(A2)/3, 0)
Giải thích công thức:
TEXT(A2, "mmmm"): Lấy tên tháng (January).& " - Quarter " &: Nối với chuỗi văn bản cố định.MONTH(A2): Lấy số tháng (1).ROUNDUP(MONTH(A2)/3, 0): Tính toán số Quý bằng cách chia số tháng cho 3 và làm tròn lên.
Kết hợp hàm TEXT với chuỗi văn bản và công thức khác
Bạn có thể tìm hiểu thêm về cách chuyển đổi số thành chữ để mở rộng khả năng xử lý báo cáo tự động.
Sử Dụng Hàm CHOOSE Để Tùy Biến Tên Tháng
Hàm CHOOSE là giải pháp hoàn hảo khi bạn muốn tên tháng hiển thị theo ý muốn chủ quan mà không phụ thuộc vào cài đặt ngôn ngữ của máy tính. Ví dụ: Bạn muốn hiển thị “Tháng Một” (Tiếng Việt) trong khi máy tính đang cài đặt Tiếng Anh.
Cơ chế hoạt động
Hàm CHOOSE chọn một giá trị từ danh sách các giá trị dựa trên một số chỉ mục (index number). Chúng ta sẽ dùng hàm MONTH để lấy số chỉ mục (từ 1 đến 12).
Công thức áp dụng
Giả sử bạn muốn hiển thị tên tháng tiếng Anh viết tắt hoặc tiếng Việt cụ thể:
=CHOOSE(MONTH(A2), "Jan", "Feb", "Mar", "Apr", "May", "Jun", "Jul", "Aug", "Sep", "Oct", "Nov", "Dec")
Hoặc phiên bản Tiếng Việt:
=CHOOSE(MONTH(A2), "Tháng 1", "Tháng 2", "Tháng 3", "Tháng 4", "Tháng 5", "Tháng 6", "Tháng 7", "Tháng 8", "Tháng 9", "Tháng 10", "Tháng 11", "Tháng 12")
Sử dụng hàm CHOOSE để tùy biến tên tháng
Phương pháp này tuy đòi hỏi viết công thức dài hơn nhưng mang lại sự kiểm soát tuyệt đối về nội dung hiển thị đầu ra.
Tự Động Hóa Với Power Query
Power Query là công cụ ETL (Extract, Transform, Load) mạnh mẽ được tích hợp sẵn trong Excel. Đây là lựa chọn hàng đầu khi bạn cần xử lý, làm sạch và chuyển đổi hàng ngàn dòng dữ liệu từ nhiều nguồn khác nhau.
Nếu bạn đang xây dựng một quy trình báo cáo định kỳ, Power Query giúp bạn “làm một lần, dùng mãi mãi”.
Quy trình trích xuất tên tháng bằng Power Query
Để thực hiện, dữ liệu của bạn nên được định dạng dưới dạng Table (Bảng) hoặc Named Range.
-
Nạp dữ liệu vào Power Query:
- Chọn một ô bất kỳ trong bảng dữ liệu.
- Vào tab Data > chọn From Table/Range.
Nhấp vào tab Data trên thanh công cụ
Chọn From Table Range để mở Power Query -
Chuyển đổi cột Ngày:
- Trong cửa sổ Power Query Editor, nhấp chuột phải vào tiêu đề cột chứa ngày tháng.
- Chọn Transform > Month > Name of Month.
- Thao tác này sẽ thay thế cột ngày tháng hiện tại bằng cột tên tháng. Nếu bạn muốn giữ lại cột ngày gốc, hãy vào tab Add Column và thực hiện thao tác tương tự.
Chọn Name of Month trong menu Transform của Power Query -
Xuất dữ liệu ra Excel:
- Nhấp vào Close & Load ở góc trên bên trái.
Nhấp Close and Load để xuất dữ liệu
Kết quả trả về là một bảng mới với cột tên tháng đã được chuyển đổi.
Kết quả bảng dữ liệu mới từ Power Query
Power Query đặc biệt hữu ích khi bạn cần kết hợp dữ liệu từ nhiều file Excel và chuẩn hóa định dạng thời gian cùng một lúc.
So Sánh Các Phương Pháp
Dưới đây là bảng tóm tắt giúp bạn lựa chọn phương pháp phù hợp nhất với nhu cầu:
| Phương pháp | Kết quả trả về | Độ phức tạp | Ưu điểm chính |
|---|---|---|---|
| Custom Formatting | Số (Serial Number) | Thấp | Giữ nguyên giá trị ngày để tính toán. |
| Hàm TEXT | Văn bản (Text) | Thấp | Dễ dàng nối chuỗi văn bản. |
| Hàm CHOOSE | Văn bản (Text) | Trung bình | Tùy biến ngôn ngữ/ký tự hiển thị linh hoạt. |
| Power Query | Văn bản (Text) | Cao | Tự động hóa quy trình, xử lý dữ liệu lớn. |
Lưu ý quan trọng về dữ liệu nguồn
Một lỗi phổ biến khiến các hàm trên không hoạt động là do dữ liệu đầu vào không phải là định dạng ngày chuẩn (Date format) mà là dạng văn bản (Text). Bạn có thể nhận biết điều này nếu ngày tháng tự động căn lề trái trong ô tính. Trong trường hợp này, bạn cần chuyển đổi văn bản thành ngày tháng trước khi áp dụng các công thức trên.
Câu Hỏi Thường Gặp (FAQ)
1. Tại sao tôi dùng công thức TEXT nhưng kết quả vẫn hiện tiếng Anh trong khi tôi cần tiếng Việt?
Hàm TEXT sử dụng ngôn ngữ mặc định của hệ điều hành Windows. Để hiển thị tiếng Việt, bạn có thể dùng mã định dạng ngôn ngữ (Locale ID) trong công thức, ví dụ: =TEXT(A2, "[$-vi-VN]mmmm"). Tuy nhiên, cách đơn giản nhất là dùng hàm CHOOSE như hướng dẫn ở trên.
2. Làm thế nào để lấy tên tháng viết hoa toàn bộ (Vd: JANUARY)?
Bạn có thể lồng hàm UPPER bên ngoài hàm TEXT. Công thức: =UPPER(TEXT(A2, "mmmm")).
3. Sự khác biệt giữa hàm MONTH và hàm TEXT là gì?
Hàm MONTH trả về một con số từ 1 đến 12 (ví dụ: 1, 2, 12). Hàm TEXT trả về tên tháng dưới dạng chữ (ví dụ: January, February).
4. Power Query có tự động cập nhật khi tôi thêm dữ liệu mới không?
Có. Bạn chỉ cần nhấp chuột phải vào bảng kết quả của Power Query và chọn Refresh, dữ liệu mới sẽ được tự động xử lý và cập nhật tên tháng.
5. Tôi có thể dùng Pivot Table để nhóm ngày theo tháng không?
Chắc chắn rồi. Pivot Table có tính năng “Group” cho phép bạn nhóm dữ liệu theo Tháng, Quý, Năm mà không cần tạo thêm cột phụ bằng các hàm trên. Đây là cách nhanh nhất để làm báo cáo tổng hợp.
Nguồn Tham Khảo
- Microsoft Support: Format a date the way you want – https://support.microsoft.com/en-us/office/format-a-date-the-way-you-want-8e10019e-d5d8-47a1-ba95-db95123d273e
- Excel Functions: Excel TEXT Function – https://exceljet.net/excel-functions/excel-text-function
- Trump Excel: Get Month Name from Date in Excel – https://trumpexcel.com/get-month-name-from-date-excel/
- Power Query Documentation: Microsoft Docs – https://docs.microsoft.com/en-us/power-query/
Việc nắm vững các phương pháp xử lý ngày tháng này sẽ giúp quy trình làm việc trên Excel của bạn trở nên chuyên nghiệp và chính xác hơn. Hãy lựa chọn công cụ phù hợp nhất với cấu trúc dữ liệu và mục tiêu báo cáo của bạn.