Sharing Knowledge - Creating Future

Hoàn trả ý nghĩa tích cực cho từ “đơn độc”

  |   Viết bởi : Gia Nam

Một nhà tâm lý học người Pháp Voltaire, từng nói: “Chúng ta ít khi nào tự hào khi chúng ta ở một mình”. Đây cũng là điều mà rất nhiều người chúng ta không thích, sợ hãi khi nói về sự đơn độc, cô đơn hay ở một mình. Những điều trên gắn liền với những liên tưởng khiến chúng ta cảm thấy không vui và cần phải bằng mọi giá tránh xa những cảm giác đó. Nhưng ở mặt khác, ngày càng nhiều chứng minh bằng những công trình nghiên cứu trong lĩnh vực tâm lý, giáo dục về giá trị của sự “đơn độc” là cần thiết đối với mỗi người, đặc biệt là sự phát triển của trẻ nhỏ.

Một nhà tâm lý học người Pháp Voltaire, từng nói: “Chúng ta ít khi nào tự hào khi chúng ta ở một mình”. Đây cũng là điều mà rất nhiều người chúng ta không thích, sợ hãi khi nói về sự đơn độc, cô đơn hay ở một mình. Những điều trên gắn liền với những liên tưởng khiến chúng ta cảm thấy không vui và cần phải bằng mọi giá tránh xa những cảm giác đó. Nhưng ở mặt khác, ngày càng nhiều chứng minh bằng những công trình nghiên cứu trong lĩnh vực tâm lý, giáo dục về giá trị của sự “đơn độc” là cần thiết đối với mỗi người, đặc biệt là sự phát triển của trẻ nhỏ.

Cũng không thể trách được sự hiểu nhầm của chúng ta từ trước đến nay về từ đơn độc, vì ngay đến nhà phân tâm học nổi tiếng Freud đã từng cho rằng “những nỗi sợ đầu tiên của trẻ em chính là bóng tối và sự đơn độc” và ông kết nối sự “đơn độc” với tình trạng lo âu, sợ hãi. Vì thế “đơn độc” được xem là một trạng thái tiêu cực đôi khi là một “căn bệnh”, cũng như khả năng của những người sống trong sự “đơn độc: “Đơn độc là một thành phần quan trọng, nhưng bị đánh giá thấp cho sự sáng tạo”(Mihaly Csikszentmihalyi và Gregory Feist).

Nhưng thực chất, đơn độc không phải hội chứng của một căn bệnh nào đó mang tên tự kỉ, trầm cảm hay là tình trạng Hikikomori ở Nhật Bản hiện nay. Những người thích đơn độc, hay họ thấy rằng đơn độc là một phong cách sống, họ vẫn giao tiếp bình thường với mọi người, gia đình, bạn bè...họ không từ chối tham gia vào đời sống xã hội mà họ hạn chế việc gặp gỡ, giao tiếp...để dành thời gian cho bản thân, cho những mối quan hệ có giá trị và những công việc mà họ đam mê. Điều này, đã và đang dần được chứng minh dưới góc nhìn của các nhà khoa học, tâm lý và giáo dục học về vai trò cũng như ý nghĩa tích cực của từ “đơn độc.”

Một nghiên cứu từ Khoa tâm lý học, trường đại học Texas, cho thấy việc động não theo nhóm không tạo ra những ý tưởng tốt nhất và thay vào đó, những người làm việc một mình tạo ra số lượng lớn những suy nghĩ độc đáo và sáng tạo. Sherry Turkle, giáo sư Khoa học, Công nghệ và Xã hội tại Viện Công nghệ Massachusetts, đồng thời là tác giả cuốn sách Alone Together, cũng cho chúng ta thấy giá trị của sự đơn độc trong thời đại kĩ thuật số: “Sự đơn độc không phải là điều gì xấu xa mà chúng ta phải tránh xa. Nếu chúng ta không biết thỏa mãn sự cô đơn, thoải mái trong trạng thái đó, thì chúng ta sẽ chỉ biết hoảng loạn và sợ hãi trong nó mà thôi.” Ông cũng cho rằng, trẻ em và thanh thiếu niên rất cần có những khoảng “đơn độc” và trẻ cần phải được dạy cho cách sử dụng khoảng thời gian “đơn độc” đó một cách hiệu quả. Bài viết “The Child, The Tablet and The Develop Mind” trên tờ báo New York Times cũng cho rằng chúng ta phải cho trẻ cơ hội ở một mình với những suy nghĩ và tưởng tượng của trẻ để chúng có thể học và trở nên thoải mái với chính mình trước hết, sau đó là học cách kết nối với người khác.

Sự đơn độc không chỉ có giá trị đối với trẻ em hay thanh thiếu niên, mà đôi khi còn trở thành “hơi thở” đối với một số người. Bài nói chuyện nổi tiếng với hơn 21 triệu lượt xem trên Tedtalk của Susan Cain với chủ đề “sức mạnh của những người hướng nội”, thêm một lần nữa cho chúng ta thấy sự “đơn độc” không khủng khiếp như trước giờ chúng ta nghĩ, và những người đơn độc không phải là những người chúng ta cần phải tránh xa, mà đôi khi họ là “những bộ óc vĩ đại của nhân loại”: Những người hướng nội có thể có các kỹ năng xã hội mạnh mẽ và thích các bữa tiệc, các cuộc họp kinh doanh, nhưng sau một thời gian họ ước được ở nhà trong bộ đồ ngủ. Họ thích giành năng lượng của mình cho những người quan trọng đối với họ: bạn bè, đồng nghiệp và gia đình. Họ lắng nghe nhiều hơn họ nói, suy nghĩ trước khi nói và thường cảm thấy việc thể hiện bằng ngôn ngữ viết tốt hơn trong các cuộc giao tiếp. Họ có xu hướng không thích xung đột và thích những cuộc thảo luận sâu sắc.

Học giả nổi tiếng của Việt Nam - Thu Giang (Nguyễn Duy Cần) cũng tỏ bày những khoảnh khắc “im lặng” sẽ khiến chúng ta có được sự độc lập về tinh thần, nếu “thử giữ im lặng trong một thời gian ngắn, một tuần lễ hay mươi lăm ngày, ta sẽ thấy rõ, tinh thần ta trở nên cương nghị hơn nhiều.” Khi đó, chúng ta sẽ không bị lôi cuốn, xô đẩy vào những câu chuyện vụn vặt xung quanh mà mắt thấy, tai nghe, để rồi để lãng phí thời gian, năng lượng quý báu của bản thân.

Trên trang web cộng đồng nổi tiếng tên Quora, một thanh niên mang tên Jon Brosio đã chia sẻ hành trình khám phá ra ngụ ý tích cực của sự “đơn độc” trong lời khuyên mà người cha dành tặng anh - trở thành kim chỉ nam cho mỗi bước trên đường đời của anh: bạn sẽ đơn độc trong thế giới này, dù bạn có ba mẹ, gia đình hay bạn bè...nhưng người sống cho bạn, làm những điều bạn thích, đi đến nơi bạn thích,...chỉ có bạn mới làm được điều đó, bạn làm chủ cuộc đời của mình, và đơn độc ở đây chính là “tự do” được sống là chính mình mà không phải lệ thuộc bởi bất cứ ai, bất kì điều gì khác ngoài bản thân chính chúng ta.

Cuối cùng, sau khi đã hiểu rõ hơn về từ “đơn độc”, thiết nghĩ chúng ta cũng nên hoàn trả lại ý nghĩa tích cực vốn có của nó, để không còn cảm thấy sợ hãi hay lo lắng khi có những cảm xúc này. Hay nếu con bạn có nhu cầu được “đơn độc” trong thế giới riêng của chúng, hãy tạo điều kiện để con sống và sáng tạo trong bầu không khí của sự “đơn độc”, và bạn sẽ bất ngờ về những điều trẻ học được từ chính bản thân trẻ.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Nguồn:

The importance of Productive, blog waldorfeducation.org.

The Child, The Tablet and the Developing Mind. New York Times. 2013

Cái dũng của thánh nhân. Thu Giang - Nguyễn Huy Cần. NXB Trẻ.

The power of introverts. Susan Cain. 2012

Which sentences have made you think the most in your life?. Quora. That you’re alone on this Earth. Jon Brosio. 2017.