Sharing Knowledge - Creating Future

Giáo viên là một người nghệ sĩ

  |   Viết bởi : Gia Nam

Goethe đã định nghĩa nghệ thuật như một “tự nhiên thứ hai”, hay Benedetto Croce và R.G.Collingwood cho rằng nghệ thuật diễn tả cảm xúc, và các tác phẩm nghệ thuật do đó tồn tại chủ yếu trong trí tưởng tượng của người sáng tạo. Dù hiện nay chưa có một khái niệm thống nhất nào về nghệ thuật, nhưng vai trò của nghệ thuật đối với cuộc sống con người trên mọi lĩnh vực đã và đang được con người cảm nhận và khám phá.

Goethe đã định nghĩa nghệ thuật như một “tự nhiên thứ hai”, hay Benedetto Croce và R.G.Collingwood cho rằng nghệ thuật diễn tả cảm xúc, và các tác phẩm nghệ thuật do đó tồn tại chủ yếu trong trí tưởng tượng của người sáng tạo. Dù hiện nay chưa có một khái niệm thống nhất nào về nghệ thuật, nhưng vai trò của nghệ thuật đối với cuộc sống con người trên mọi lĩnh vực đã và đang được con người cảm nhận và khám phá.

Trong lĩnh vực giáo dục trẻ nhỏ, nghệ thuật ngày càng đóng một vai trò vô cùng quan trọng. Theo L.X Vygotski, quá trình sáng tạo chính là quá trình tiếp nhận sự tác động của thế giới hiện thực một cách nhạy cảm và tinh tế nhất. Sự tiếp nhận này được hỗ trợ chính bởi sự quan sát và cảm nhận tinh thế thông qua tri giác. Có thể nói đây chính là giai đoạn trẻ chuẩn bị chất liệu cho quá trình sáng tạo dựa trên trí tưởng tượng phong phú của trẻ. Song song với quá trình cảm nhận nghệ thuật bằng tri giác, cảm xúc của trẻ từ đó cũng được “trải nghiệm” và nuôi dưỡng, từ đó tạo nên những động lực từ bên trong và thôi thúc trẻ thể hiện những cảm xúc đó, cùng với những gì trẻ quan sát được và trí tưởng tượng của mình. Chính vì thế, việc để trẻ tiếp xúc với nghệ thuật, có những trải nghiệm về nghệ thuật ở lứa tuổi mà John Dewey - cha đẻ của triết lý giáo dục thực nghiệm cho rằng, tuổi thơ là thời kỳ tăng trưởng và phát triển mạnh mẽ, trong đó đứa trẻ tích cực sử dụng các năng lực thể chất và trí tuệ của mình để tìm hiểu thế giới xung quanh (Những trường học của tương lai. John Dewey)

Khi này “nhiệm vụ của người thầy, những nhà giáo dục là ở chỗ định hướng các hoạt động học tập của học sinh cho phù hợp với các sở trường và năng lực của chúng”, là phát triển những năng lực của trẻ chứ không phải tạo ra những năng lực cho trẻ, mà chỉ hỗ trợ để trẻ - người kiến tạo ra những năng lực trong quá trình học tập, trải nghiệm. Giáo viên về nghệ thuật cho trẻ, khi này chính là một người nghệ sĩ. Người nghệ sĩ vui vẻ “chơi” với trẻ, hướng trẻ vào một hoạt động nào đó bằng sự tò mò thích thú, khơi dậy trong trẻ động lực để thể hiện cảm xúc và những quan sát có được thông qua hoạt động chơi mà học. Dù hiện nay, điều này khá là khó thực hiện, vì đòi hỏi giáo viên - người đồng hành cùng trẻ cần có một tâm thế của một người “nghệ sĩ”, nghĩa là cần có một mức độ chuyên môn nhất định trong nghệ thuật - điều này sẽ ảnh hưởng tới cách cảm nhận, phân tích và phản ứng với nghệ thuật. Để từ đó có thể dẫn dắt trẻ sáng tạo một cách tự nhiên, nhưng vẫn phải đảm bảo tính mục đích trong học tập của hoạt động trải nghiệm nghệ thuật. Như vậy, mới mong có thể đáp ứng được yêu cầu “Thế hệ trẻ cho cuộc sống tương lai của một xã hội dân chủ, một xã hội đòi hỏi con người phải có tính tích cực, niềm tin và tư duy độc lập, sáng tạo, tầm nhìn xa và năng lực giải quyết những vấn đề cá nhân phù hợp với lợi ích chung.”(Dân chủ và giáo dục. John Dewey)

Mặc dù có nhiều cách ứng dụng nghệ thuật vào lớp học, tuy nhiên giáo dục Waldorf đã chỉ ra rằng giá trị nghệ thuật được thể hiện tốt nhất thông qua công việc nghệ thuật hàng ngày. Thay vì chúng ta dạy nghệ thật trong lớp học nghệ thuât, các phương pháp nghệ thuật được đưa vào các môn học chính. Hiệu quả của cách tiếp cận này đã được thể hiện trong bản nghiên cứu về hồ sơ của sinh viên tốt nghiệp trường Waldorf, cho thấy bất kỳ nghề nghiệp là gì, những học sinh này đều có những năng lực sau:

- Coi trọng cơ hội để tự suy nghĩ và biến những ý tưởng của mình thành hành động

- Coi giá trị và luyện tập việc học tập trong suốt cả cuộc đời và có ý thức cao về mặt phát triển thẩm mỹ

- Coi trọng các mối quan hệ lâu dài

- Luôn tìm kiếm cơ hội để giúp đỡ người khác

- Có những nguyên tắc đạo đức bên trong giúp họ điều hướng các thử thách trong cuộc sống, nghề nghiệp.

- Mang những nguyên tắc đạo đức cao trong nghề nghiệp mà họ đã theo đuổi.

Qua đó, chúng ta thấy rằng khi các nhà giáo dục ứng dụng nghệ thuật như một hoạt động thường ngày, họ đã giúp cho các học sinh thấy rằng việc sáng tạo nghệ thuật, dưới mọi hình thức sẽ có những giá trị phù hợp đối với mỗi cá nhân và xã hội. Trong trường hợp này, nghệ thuật trong lớp học của Waldorf đã tạo nền tảng cho sự phát triển của trẻ với những năng lực không chỉ giúp thành công mà còn hạnh phúc với các giá trị và nguyên tắc đạo đức trong cuộc sống, sự nghiệp.




 

 

 

 

 

 

Nguồn:

The Educator as Artist. https://blog.waldorfeducation.org/2017/05/educator-as-artist. 2017

John Dewey. Dân chủ và giáo dục

John Dewey. Những trường học trong tương lai

Vygotski. The Psychology of Art. 1925