Sharing Knowledge - Creating Future

24 điểm mạnh tính cách trong giáo dục mầm non

  |   Viết bởi : Gia Nam

Tâm lý học giáo dục đi sâu vào tinh thần - cảm nghĩ, tư duy của rất nhiều nhân tố trong công việc giảng dạy và học tập. Trẻ em hay người lớn đều vậy, có rất nhiều sự kiện xảy ra trong quá khứ hay hiện tại có thể bào mòn sự tự tin, khiến ta hoang mang và cảm thấy bất lực không tìm được phương án giải quyết. Công trình nghiên cứu 24 điểm mạnh tính cách của Seligman và Peterson sẽ giúp chúng ta khám phá ra câu trả lời cho những vấn đề tiên yếu này.

Tâm lý học giáo dục đi sâu vào tinh thần - cảm nghĩ, tư duy của rất nhiều nhân tố trong công việc giảng dạy và học tập. Trẻ em hay người lớn đều vậy, có rất nhiều sự kiện xảy ra trong quá khứ hay hiện tại có thể bào mòn sự tự tin, khiến người ta hoang mang và cảm thấy bất lực không tìm được phương án giải quyết. Công trình nghiên cứu 24 điểm mạnh tính cách trong tâm lý học tích cực của Seligman và Peterson được xây dựng để phần nào giải quyết vấn đề tiên yếu này, để giúp con người hạnh phúc hơn. Mô hình 24 điểm mạnh tính cách không những có thể giúp cha mẹ, giáo viên có được sự hiểu biết về chính bản thân mình, để giải quyết và tháo gỡ những khúc mắc trong đời sống, mà còn có thể hướng trẻ về những nhân tố tốt, bằng những điểm mạnh của bản thân, là nền tảng kiến tạo nên hạnh phúc và thành công trong hiện tại và tương lai.

Ý tưởng được đưa ra vào năm 1999, trong cuộc trò chuyện giữa trò chuyện với Martin Seligman (nhà giáo dục, tâm lý học nổi tiếng người Mỹ) để tìm ra phương hướng nghiên cứu mới trong tâm lý học tích cực, thực sự có thể lấy tính cách con người làm giá trị cốt lõi. Sau đó tổ chức Values in Action Institute được ra đời để thực hiện sứ mệnh đó. Sau nhiều nghiên cứu trải rộng từ khắp các nền văn hóa - từ cổ xưa đến hiện đại, đến các  tôn giáo như Thiên Chúa Giáo, Nho Giáo, Phật Giáo, Dr Martin Seligman cùng các cộng sự đã nhận định được 24 điểm mạnh tính cách - những giá trị được con người lưu giữ và trân trọng qua hàng ngàn năm lịch sử, 24 điểm mạnh này được chia thành 6 lớp đức tính (VIA character strengths). Mỗi cá nhân đều sở hữu 24 điểm mạnh tính cách, dù sự sắp xếp thứ tự các điểm mạnh ở mỗi người là khác nhau. Công cụ phân loại tính cách VIA đã được hoàn thành và công bố vào năm 2004.

Điểm mạnh tính cách chính là những đặc điểm tích cực mà con người có được, để suy nghĩ, cảm nhận và hành xử theo cách có lợi cho bản thân và người khác. Một số điểm mạnh tính cách dễ dàng và tự nhiên khi thể hiện ra bên ngoài. Nhưng có một số điểm mạnh tính cách khác, sẽ phát sinh trong các tình huống cụ thể, cấp thiết. Howard Gardner nhà tâm lý học phát triển người Mỹ, cha đẻ của thuyết Trí Thông Minh Đa Dạng đã từng nói: “Nỗ lực của Peterson và Seligman khi tập trung vào Điểm mạnh và Tính cách của con người là một trong những sáng kiến quan trọng nhất trong tâm lý học suốt nửa thế kỷ qua”. Nhận định trên của Howard Gardner, được minh chứng trong nhiều nghiên cứu, cũng như ứng dụng thực tế của 24 điểm mạnh tính cách, trong các lĩnh vực: tâm lý, giáo dục, nhân sự…Nghiên cứu của các nhà tâm lý học (N. Park; C. Peterson; M.E P. Seligman, 2004) đã chỉ ra, những điểm mạnh tính cách đặc biệt tỉ lệ thuận với mức độ hài lòng của cuộc sống như: Ham hiểu biết, Hăng hái, Tình yêu, Lòng biết ơn, Hy vọng. Cũng theo Park; Peterson (2009b) trẻ từ 3-9 tuổi, có những điểm mạnh Hăng hái, Tình yêu, Hy vọng sẽ cảm thấy hạnh phúc hơn so với trẻ cùng lứa tuổi. Vì vậy, các nhà giáo dục, dựa trên lý thuyết của 24 điểm mạnh tính cách đã có những nghiên cứu, ứng dụng đối với môi trường giáo dục mầm non, nhằm phát hiện và giữ gìn những điểm mạnh tính cách của trẻ, hướng trẻ tới những nhân tố tốt, là nền tảng giúp cuộc sống của trẻ hạnh phúc và thành công hơn.

Tuy nhiên, chúng ta cần nhận định rõ ràng rằng điểm mạnh tính cách chỉ là khuynh hướng nhân cách, không phải là đặc điểm cố định và không phải là chuẩn mực đạo đức. Chính vì thế, việc xác định rõ về điểm mạnh của bản thân và biết cách sử dụng, giúp tạo nên những thay đổi cho cuộc sống: gia tăng và duy trì mức độ hạnh phúc của mỗi cá nhân, vượt qua những nghịch cảnh gặp phải trong cuộc sống.

Hiện nay, dựa trên những kiến thức nền về 24 điểm mạnh tính cách, một nhóm nghiên cứu đã xây dựng chương trình “giáo dục dựa trên điểm mạnh” (Nhóm Cánh Diều, 2018) áp dụng cho trẻ mầm non tại Việt Nam. Với sự tác động tổng thể, toàn diện từ nhà trường, gia đình, giáo viên và bản thân trẻ trong mô hình giáo dục dựa trên điểm mạnh tính cách. Không chỉ định hướng cho sự phát triển nhân cách của trẻ, mà còn tạo ra một môi trường tốt cho sự phát triển nhân cách đó. Gia tăng hiệu quả giáo dục, cũng như phát huy tiềm năng của trẻ không chỉ nơi trẻ mà còn ở sự hiểu biết và ứng dụng điểm mạnh tính cách đối với cả cha mẹ, giáo viên, những đối tượng ảnh hưởng đến trẻ.

Để có cái nhìn tổng quan trong nghiên cứu của Dr Martin Seligman và Christopher Peterson, dưới đây là những thông tin cơ bản về 6 nhóm đức tính cốt lõi và 24 điểm mạnh tính cách:

Nhóm 1: Trí tuệ và kiến thức (Wisdom and Knowledge)

Nhóm 2: Lòng can đảm (Courage)

Nhóm 3: Nhân văn (Humanity)

Nhóm 4: Công lý (Justice)

Nhóm 5: Chừng mực (Temperance/ Moderation)

Nhóm 6: Siêu việt (Transcendence)

Trong mỗi nhóm trên đây, là những phạm trù rất rộng và là những đặc điểm cốt lõi. Để rõ hơn, Seligman và Peterson tiếp tục nghiên cứu các nhóm đức tính, và chọn ra được 24 điểm mạnh, tạo nên nét tính cách của mỗi người.

Nhóm 1: Trí tuệ và kiến thức

Điểm mạnh ở nhóm đức tính này liên quan nhiều đến việc thu thập và sử dụng kiến thức:

  • Sáng tạo (Creativity)

  • Sự tò mò (Curiosity)

  • Phán đoán (Judgment)

  • Tình yêu với học tập (Love of learning)

  • Quan điểm (Perspective)

Nhóm 2: Lòng can đảm

Điểm mạnh ở nhóm đức tính này liên quan đến việc hoàn thành mục tiêu khi đối mặt với những nghịch cảnh:

  • Lòng dũng cảm (Bravery)

  • Tính bền bỉ (Persistence/ Perseverance)

  • Sự trung thực (Honesty)

  • Lòng hăng hái (Zest)

Nhóm 3: Nhân văn

Điểm mạnh thuộc nhóm đức tính này gồm sự chăm sóc và che chở cho người khác

  • Tình yêu thương (Love)

  • Lòng tốt (Kindness)

  • Trí thông minh xã hội (Social intelligence)

Nhóm 4: Công lý

Điểm mạnh thuộc nhóm đức tính này sẽ giúp xây dựng một cộng đồng lành mạnh và ổn định

  • Công bằng (Fairness)

  • Khả năng lãnh đạo (Leadership)

  • Tinh thần đội nhóm (Teamwork)

Nhóm 5: Sự chừng mực

Điểm mạnh thuộc nhóm đức tính này giúp tạo nên những con người điềm đạm

  • Tha thứ và độ lượng (Forgiveness)

  • Khiêm tốn và khiêm nhường (Humility)

  • Thận trọng (Prudence)

  • Tự điều chỉnh (Self - regulation)

Nhóm 6: Siêu việt

Điểm mạnh thuộc nhóm đức tính này tạo nên những con người “siêu việt” đúng như tên của nhóm đức tính này.

  • Trân trọng cái đẹp và sự xuất sắc (Appreciation of beauty & excellence)

  • Lòng biết ơn (Gratitude)

  • Hy vọng (Hope)

  • Hài hước (Humour)

  • Sức mạnh tinh thần (Spirituality)

Bên cạnh đó, chúng ta có thể sử dụng bài trắc nghiệm VIA, một công cụ khoa học đã được Seligman và cộng sự xây dựng và phổ biến hiện nay. Trắc nghiệm này cũng được sử dụng cho cả người lớn và trẻ nhỏ (từ 10-17 tuổi). Đối với trẻ từ 4 - 9 tuổi, những nghiên cứu VIA của Seligman và Peterson hiện tại mới dừng lại ở hình thức báo cáo thông qua quan sát của Cha mẹ và Giáo viên.

 

Link bài trắc nghiệm VIA

Đối với người lớn:

http://www.viacharacter.org/www/Character-Strengths-Survey

Đối với trẻ em và thanh thiếu niên từ 10-17 tuổi:

http://www.viacharacter.org/www/Research-Old2/Psychometric-Data-VIA-Youth-Survey

 

 

Nguồn:

http://www.viacharacter.org/www/Character-Strengths-Survey

https://positivepsychologyprogram.com/classification-character-strengths-virtues

https://canhdieuproject.wordpress.com/2018/07/03/6-duc-tinh-va-24-diem-manh-tinh-cach-trong-tam-ly-hoc-tich-cuc